Hà Nội: Văn Miếu – Quốc Tử Giám

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.649874555124830.1073741977.491938480918439&type=3&uploaded=18

Văn Miếu thờ một triết gia người Trung Quốc, là Không Tử. Quốc Tử Giám bắt đầu là một trường Hoàng gia được xây trong khuôn viên Văn Miếu. Học trò nổi tiếng nhất trường này là vua Lý Nhân Tông thời còn trẻ. Sau nầy trường mở rộng đào tạo nhân tài cho đất nước. Chu Văn An là viện trưởng nổi tiếng của Quốc Tử Giám. Những ngày thăm viếng Hà Nội vào năm 2009, vợ chồng tôi ở tại một khách sạn gần di tích lịch sử này, nên đã đến đây thăm viếng nhiều lần. Rất đặc biệt. Năm 2010 UNESCO nhìn nhận các bia Tiến Sĩ ở đây là Di Sản Tư Liệu thế giới.

Văn Miếu (Temple of Literature) được Vua Lý Nhân Tông xây vào năm 1070 để thờ một triết gia Trung Quốc, là Khổng Tử. Ngày xưa Trung Quốc là một đế quốc ở Á Châu, đã ảnh hưởng sâu đậm vùng đất này, nên khắp vùng này ở đâu cũng có Văn Miếu, hay Khổng Miếu. Ngoài Việt Nam Văn Miếu còn hiện diện ở nhiều nước khác như: Trung Quốc, Nhật, Đài Loan, Triều Tiên v.v…

Ở Việt Nam cũng có nhiều Văn Miếu, cơ sở ở Hà Nội lâu đời nhất và nổi tiếng nhất. Nó nằm ở phía Nam thành Thăng Long ngày xưa. Hình ảnh Văn Miếu được in trên tiền 100,000 đồng Việt Nam. Mỗi năm những ngày trước Tết các Thầy Đồ đến đây viết câu đối, cảnh tượng đón Tết ở đây độc đáo lắm.

Văn Miếu ở Hà Nội được xây vào năm 1070 dưới đời nhà Lý. Nó được trùng tu và sửa chữa nhiều lần dưới đời nhà Trần và nhiều triều đại khác từ năm 1225 đến năm 1400. Thời gian và chiến tranh không phá hủy được những kiến trúc ở đây. Đây là một di tích lịch sử quốc gia còn tồn tại từ thời xa xưa. Những lần sửa chữa quan trọng được tổ chức vào những năm 1920, 1954, và 2000. Năm 2009, lúc vợ chồng tôi đến đây thăm viếng, người ta đã sơn phết và làm đẹp lại kiến trúc này, để chuẩn bị ăn mừng Thăng Long-Hà Noi 1000 năm tuổi.

Năm 1076, trường Quốc Tử Giảm (Imperial Academy) được xây dựng trong khuôn viên Văn Miếu, bắt đầu hoạt động. Trường này có mục đích giáo dục giới quí tộc theo truyền thống đạo Khổng, để trở thành người quân tử, giúp Vua trị nước. Con của Vua cũng học triết lý Trung Quốc ở đây. Mặc dầu Việt Nam độc lập, nhưng đó chỉ là danh nghĩa. Các Vua Chúa Việt Nam chưa bao giờ độc lập trên phương diện tinh thần cả.

Có nhiều lúc tôi tự hỏi sau 4,000 năm Việt Nam bị Tàu đô hộ và đồng hóa, thời độc lập Việt Nam mình có thật sự độc lập hay không, hay chỉ là độc lập trên danh nghĩa. Thời độc lập Vua Chúa Việt Nam vẫn phải triều cống Tàu. Trên phương diện tinh thần, chưa lúc nào họ thoát khỏi được tinh thần triết lý, văn hóa và giáo dục của Tàu. Lẽ dĩ nhiên hai nước có khác biệt, nhưng khác biệt đó có đủ để nói là Việt Nam độc lập với Trung Quốc không, từ xưa đến nay?

Trường Quốc Tử Giám hoạt động từ năm 1076 đến năm 1779. Năm 1802 nhà Nguyễn lấy Huế làm thủ đô, và dời trường Quốc Tử Giám về đây. Thời nhà Nguyễn, trường này ở Hà Nội trở thành một trường học thường của phủ Hoài Đức. Sau này người ta xây đền Khải Thánh thờ cha mẹ của Khổng Từ ở đây.

Quần thể Văn Miếu-Quốc Tử Giám nằm ở phía Nam thành Thăng Long, rộng 54331 thước vuông. Bốn phía của quần thể này là Phố: cổng chánh ở phía Nam là phố Quốc Tử Giám, phía Bắc là phố Nguyễn Thái Học, phía Tây là phố Tôn Đức Thắng, phía Đông là phố Văn Miếu. Nó bao gồm nhiều khu khác nhau như: hồ Văn, khu Văn Miếu – Quốc Tử Giám và vườn Giám.

Kiến trúc Văn Miếu-Quốc Tử Giám mô phỏng theo kiến trúc Văn Miếu của Trung Quốc ở quê nhà Khổng Tử. Văn Miếu ở Khúc Phụ tỉnh Quảng Đông Trung Quốc là đền thờ Khổng Tử lớn nhất và nổi tiếng nhất thế giới. Nó được UNESCO nhìn nhận là một Di Sản Thế Giới.

Wikipedia tiếng Việt lý luận chúng ta chỉ bắt chước bề ngoài thôi. Mặc dầu những kiến trúc ở hai nơi này đều có Đại Trung môn, Đại Thành môn, Khuê Văn Các v.v…, nhưng chúng ta chỉ bắt chước cách gọi tên thôi. Thật ra Việt Nam mình có nhiều điểm khác với Trung Quốc. Thật tình mà nói, tôi cũng không đủ chuyên môn để hiểu được những điều khác biệt độc đáo của Việt Nam, so với Trung Quốc.

Cổng ra vào Văn Miếu là Văn Miếu Môn. Trước cổng có 4 trụ cột (Tứ trụ), và hai tấm bia “Hạ Mã” hai bên. Ngày xưa dầu các bạn có làm quan lớn cách mấy, khi đi ngang qua đây các bạn cũng phải xuống xe, hoặc ngựa, đi bộ ngang qua đây. Trước cổng Văn Miếu bên kia đường là hồ Minh Đường hay Văn hồ, dân gian thường gọi là hồ Giám.

Văn Miếu Môn có cửa tam quan, 3 cửa. Cửa giữa được dành cho Vua, cửa bên trái được dành cho quan Văn, và cửa bên phải được dành cho quan Võ. Phía trong Văn Miếu được chia thành 5 sân, hai sân đầu là Đại Trung Môn và Khuê Văn Các. Sân thứ 3 tên Giếng Thiên Quang và Bia Tiến Sĩ. Sân thứ tư là Đại Thành Môn (Khu điện thờ), và sân thứ 5 là Đền Khải Thánh-Quốc Tử Giảm.

Những bia Tiến Sĩ ở đây được UNESCO nhìn nhận là Di Sản Thế Giới. Tổng cộng ở đây có 116 bia Tiến Sĩ dựng trên lưng con Quy. Thời gian đã hủy diệt nhiều bia, ngày nay chỉ còn 83 bia. Những bia này là nguồn sử liệu quí giá để nghiên cứu văn hoá, giáo dục và nghệ thuật của Việt Nam.

Tổ chức giáo dục và giảng dạy ở Quốc Tử Giám (Imperial Academy) ra sao? Việc giáo dục ở đây bắt đầu từ năm 1076 dưới đời nhà Lý, và được phát triển và sửa đổi dưới thời nhà Lê vào thế kỷ 15. Trường này có một Viện Trưởng và một Phó Viện Trưởng đứng đầu. Chu Văn An là viện trưởng nổi tiếng được thờ ở Hậu Đường.

Muốn học trường này, học sinh phải đậu kỳ thi “Hương”. Chương trình học ở đây chú trọng đến việc học Tứ Thư và Ngũ Kinh. Đây là 9 bộ sách chủ yếu của Nho Giáo. Học sinh học ở đây từ 3 đến 7 năm.

Mỗi tháng họ được trắc nghiệm nhỏ (minor test) một lần. Mỗi năm họ được trắc nghiệm lớn (major test) 4 lần. Nếu họ đủ điểm những kỳ thi trắc nghiệm này, họ được dự những kỷ thi lớn hơn, được gọi là thi “Hội” và thi “Đình”. Đích thân Vua chủ tọa những kỳ thi “Đình”, đặt câu hỏi, đánh giá câu trả lời của thí sinh, và cho điểm, xếp hạng thí sinh.

Tứ Thư và Ngũ Kinh là 9 cuốn sách làm nền tảng của Nho Giáo. Tứ Thư bao gồm 4 quyển sách sau đây: Đại Học, Trung Dung, Luận Ngữ và Mạnh Tử. 5 quyển Ngũ Kinh gồm có: Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Dịch và Kinh Xuân Thu. Thời Khổng Tử có một cuốn Kinh thứ 6, nhưng đã bị Tần Thủy Hoàng đốt, cho nên bây giờ chúng ta chỉ còn Ngủ Kinh mà thôi.

Với một chương trình học toàn văn chương chữ nghĩa thu hẹp trong lý thuyết của Khổng Tử của Trung Quốc, Vua Chúa Việt Nam cùng triều thần không thể nào hiểu được những tiến bộ khoa học của thế giới thời hiện đại được. Khi người Mỹ đến xin giao thương, thay vì mở cửa giao thương như Minh Trị Thiên Hoàng ở Nhật, và cải cách đổi mới đất nước như Nhật, họ cầu viện Trung Quốc, tạo xung đột võ trang với Tây Phương, dẫn tới mất nước cả 100 năm. Mời các bạn đọc thêm hai bài về thăm viếng lăng Minh Mạng và Tự Đức. (Sẽ bổ túc sau).

Hà Nội: Văn Miếu – Quốc Tử Giám
https://lthdan03.wordpress.com/2010/03/29/một-chut-ha-nội-van-miếu-quốc-tử-giam/

About Le Thanh Hoang Dan

Born in Saigon.. Came to New York in 1975. Married with four children and eight grandchildren. Used to work on Wall Street, as a Data Administrator and Database designer for various banks , brokerage firms, and finally the Depository Trust and Clearing Corporation. Retired since 2002. Accomplishments in Viet Nam: (1) Teaching at Vỏ Trường Toản HS, Tây Ninh HS, Sađéc HS, Quốc Gia Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Cần Thơ, Cao Đài (Tây Ninh), Hòa Hảo (Long Xuyên)... (2) Writer and Publisher ( "Trẻ" publishing house). Published many books on Education and Politics such as Các Vấn đề giáo dục, Triết Lý giáo dục, Những danh tác chánh trị, Lịch sử chiến tranh lạnh... (3) MC for a national TV show "Quê hương mến yêu" (Beloved country).. Academic accomplishments in the U.S.: MBA (in Information systems), MS in Information Systems, 2 Advanced certificates (1) Corporate Finance (2) Business Economics. All these degrees were from Pace University in New York. Hobby in retirement: Family, Friends, Ballroom dancing and Travel... Ra đi năm 1975. Cuộc đời nhiều sóng gió. Bây giờ tuổi đã già, 70 rồi. Chỉ muốn vui hưởng tuổi già với gia đình, bạn hữu, du lịch và khiêu vũ..
This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s